सरकारी योजना, शेतकरी अपडेट्स आणि लाभार्थी माहिती
महाराष्ट्रातील शेतकऱ्यांसाठी महत्त्वाच्या नानाजी देशमुख कृषी संजीवनी प्रकल्प टप्पा-2 संदर्भात राज्य शासनाने 6 ऑक्टोबर 2026 रोजी मोठा निधी मंजूर केला आहे. सन 2026-27 या आर्थिक वर्षासाठी प्रकल्प संचालक, नानाजी देशमुख कृषी संजीवनी प्रकल्प, मुंबई यांना एकूण ₹192 कोटी 30 लाख 41 हजार 200 इतका निधी वितरित करण्यास शासनाने मंजुरी दिली आहे. हा प्रकल्प हवामान अनुकूल कृषी प्रकल्प म्हणून राबविला जात आहे.
नानाजी देशमुख कृषी संजीवनी प्रकल्प टप्पा-2 म्हणजे काय?
नानाजी देशमुख कृषी संजीवनी प्रकल्प टप्पा-2 महाराष्ट्रातील निवडलेल्या गावांमध्ये राबविण्यात येत आहे. या प्रकल्पाच्या अंमलबजावणीसाठी जागतिक बँकेचे अर्थसहाय्य आहे. प्रकल्पाची सुरुवात सन 2025-26 पासून झाली असून पुढील सहा वर्षांच्या कालावधीत तो राबविण्यात येणार आहे. शासन निर्णयामध्ये हा प्रकल्प हवामान अनुकूल कृषी प्रकल्प टप्पा-2 म्हणून नमूद करण्यात आला आहे.
या प्रकल्पासाठी राज्यातील 21 जिल्ह्यांमधील निवडलेल्या 7,201 गावांचा समावेश आहे. छत्रपती संभाजीनगर, बीड, जालना, परभणी, धाराशिव, लातूर, नांदेड, नागपूर, भंडारा, गोंदिया, चंद्रपूर, गडचिरोली, हिंगोली, अमरावती, अकोला, वाशिम, यवतमाळ, बुलढाणा, वर्धा, जळगाव आणि नाशिक या जिल्ह्यांचा त्यात समावेश आहे.
| अ.क्र. | तपशील | माहिती |
|---|---|---|
| 1 | प्रकल्पाचे नाव | नानाजी देशमुख कृषी संजीवनी प्रकल्प टप्पा-2 |
| 2 | प्रकल्पाचा प्रकार | हवामान अनुकूल कृषी प्रकल्प |
| 3 | अंमलबजावणी कालावधी | 2025-26 पासून पुढील 6 वर्षे |
| 4 | निवडलेली गावे | 7,201 |
सन 2026-27 साठी किती निधी मंजूर?
सन 2026-27 या आर्थिक वर्षासाठी या प्रकल्पासाठी एकूण ₹474 कोटींची अर्थसंकल्पीय तरतूद करण्यात आली आहे. त्यामध्ये बाह्य हिस्सा 70 टक्के म्हणजे ₹309 कोटी 40 लाख आणि राज्य हिस्सा 30 टक्के म्हणजे ₹164 कोटी 60 लाख अशी तरतूद आहे.
यापूर्वी विविध शासन निर्णयांद्वारे प्रकल्पाला एकूण ₹281 कोटी 48 लाख 15 हजार 600 निधी वितरित करण्यात आला होता. आता 6 ऑक्टोबर 2026 च्या निर्णयानुसार आणखी ₹192 कोटी 30 लाख 41 हजार 200 निधी वितरित करण्यास मंजुरी देण्यात आली आहे.
| अ.क्र. | निधीचा प्रकार | रक्कम |
|---|---|---|
| 1 | सन 2026-27 एकूण अर्थसंकल्पीय तरतूद | ₹474 कोटी |
| 2 | बाह्य हिस्सा 70% | ₹309.40 कोटी |
| 3 | राज्य हिस्सा 30% | ₹164.60 कोटी |
| 4 | नव्याने वितरित निधी | ₹192.30 कोटीपेक्षा अधिक |
निधीचा उपयोग आणि शासनाचा निर्णय
मंजूर निधी प्रकल्पाच्या संबंधित लेखाशीर्ष आणि उद्दिष्टांनुसार खर्च करण्याचे निर्देश देण्यात आले आहेत. निधीचा विहित पद्धतीने तात्काळ विनियोग करण्याची जबाबदारी प्रकल्प संचालकांवर देण्यात आली आहे. झालेल्या खर्चाचे उपयोगिता प्रमाणपत्र शासनाला वेळोवेळी सादर करावे लागणार आहे.
प्रकल्पांतर्गत खर्च झालेल्या निधीची जागतिक बँकेकडून तातडीने प्रतिपूर्ती मिळविण्याचेही निर्देश आहेत. तसेच मिळालेल्या प्रतिपूर्तीबाबत शासनाला अहवाल देण्यास सांगण्यात आले आहे. प्रकल्पांतर्गत झालेल्या कामांचा प्रगती अहवालही शासनाकडे वेळोवेळी सादर करावा लागणार आहे.
| अ.क्र. | बाब | शासन निर्णयातील माहिती |
|---|---|---|
| 1 | निधी वापर | मंजूर लेखाशीर्षानुसार |
| 2 | उपयोगिता प्रमाणपत्र | शासनाला वेळोवेळी सादर करणे |
| 3 | जागतिक बँक प्रतिपूर्ती | प्रतिपूर्ती मिळविण्याचे निर्देश |
| 4 | प्रगती अहवाल | शासनाला वेळोवेळी सादर करणे |
शेतकऱ्यांसाठी याचा अर्थ काय?
हा शासन निर्णय मुख्यतः प्रकल्पासाठी निधी वितरणासंबंधी आहे. त्यामुळे या GR मध्ये एखाद्या शेतकऱ्याला थेट किती अनुदान मिळेल, अर्ज कसा करायचा किंवा कोणत्या कागदपत्रांची आवश्यकता आहे, याची माहिती दिलेली नाही. त्यामुळे या निर्णयावरून स्वतंत्र वैयक्तिक अनुदानाची रक्कम सांगणे योग्य ठरणार नाही.
या निर्णयात निवडलेल्या 21 जिल्ह्यांतील 7,201 गावांमध्ये प्रकल्प राबविला जात असल्याचे स्पष्ट केले आहे. मात्र गावनिहाय लाभार्थी यादी किंवा अर्जदारांची स्वतंत्र माहिती या शासन निर्णयात दिलेली नाही.
| अ.क्र. | महत्त्वाचा मुद्दा | स्थिती |
|---|---|---|
| 1 | वैयक्तिक अनुदान रक्कम | या GR मध्ये नमूद नाही |
| 2 | अर्ज प्रक्रिया | या GR मध्ये नमूद नाही |
| 3 | आवश्यक कागदपत्रे | या GR मध्ये नमूद नाही |
| 4 | लाभार्थी यादी | या GR मध्ये नमूद नाही |
महत्त्वाच्या गोष्टी
- शासन निर्णयाची तारीख 6 ऑक्टोबर 2026 आहे.
- प्रकल्पाचा टप्पा-2 7,201 निवडलेल्या गावांमध्ये राबविला जात आहे.
- एकूण 21 जिल्ह्यांचा समावेश आहे.
- सन 2026-27 साठी एकूण तरतूद ₹474 कोटी आहे.
- नव्याने ₹192,30,41,200 निधी वितरित करण्यास मंजुरी आहे.
- प्रकल्पाला जागतिक बँकेचे अर्थसहाय्य आहे.
FAQ – वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न
1. नानाजी देशमुख कृषी संजीवनी प्रकल्प टप्पा-2 काय आहे?
हा हवामान अनुकूल कृषी प्रकल्प असून तो निवडलेल्या गावांमध्ये राबविला जात आहे.
2. या प्रकल्पात किती गावांचा समावेश आहे?
एकूण 7,201 निवडलेल्या गावांचा समावेश आहे.
3. किती जिल्ह्यांमध्ये प्रकल्प राबविला जात आहे?
एकूण 21 जिल्ह्यांमध्ये प्रकल्पाची अंमलबजावणी होत आहे.
4. 2026-27 साठी किती तरतूद आहे?
एकूण ₹474 कोटींची अर्थसंकल्पीय तरतूद आहे.
5. नवीन किती निधी मंजूर झाला?
₹192 कोटी 30 लाख 41 हजार 200 निधी वितरित करण्यास मंजुरी आहे.
6. हा निधी थेट शेतकऱ्यांच्या खात्यात जमा होणार आहे का?
या शासन निर्णयात अशी माहिती दिलेली नाही.
7. अर्ज करण्याची प्रक्रिया दिली आहे का?
नाही. या GR मध्ये वैयक्तिक अर्जाची प्रक्रिया दिलेली नाही.
8. कागदपत्रांची यादी दिली आहे का?
नाही. आवश्यक कागदपत्रांची माहिती या निर्णयात नाही.
9. लाभार्थी यादी प्रसिद्ध झाली आहे का?
या शासन निर्णयात लाभार्थी यादीची माहिती नाही.
10. शासन निर्णय कुठे उपलब्ध आहे?
हा शासन निर्णय महाराष्ट्र शासनाच्या अधिकृत संकेतस्थळावर उपलब्ध आहे.
Important Links
| अ.क्र. | लिंक | माहिती |
|---|---|---|
| 1 | महाराष्ट्र शासन संकेतस्थळ | अधिकृत शासन निर्णय |
| 2 | शासन निर्णय संकेतांक | 202610061205396746 |
शासन निर्णयाचा निष्कर्ष
6 ऑक्टोबर 2026 रोजीच्या निर्णयानुसार नानाजी देशमुख कृषी संजीवनी प्रकल्प टप्पा-2 साठी ₹192,30,41,200 निधी वितरित करण्यास महाराष्ट्र शासनाने मंजुरी दिली आहे. हा प्रकल्प 21 जिल्ह्यांतील 7,201 निवडलेल्या गावांमध्ये राबविला जात असून त्याचा कालावधी 2025-26 पासून पुढील सहा वर्षांचा आहे.