लेक लाडकी योजनेचे अर्ज आता ऑनलाईन पद्धतीने स्वीकारले जाणार आहेत. त्यामुळे अनुदानाची रक्कम लाभार्थ्याच्या बँक खात्यात लवकर जमा होईल. १ एप्रिल २०२३ नंतर मुलीचा जन्म झालेल्या कुटुंबांनी ही माहिती नीट वाचा. अर्ज कुठे करायचा, कोणती कागदपत्रे लागतात आणि पात्रता काय, हे सर्व खाली सोप्या शब्दांत दिले आहे.
लेक लाडकी योजनेचे अर्ज आता ऑनलाईन का?
यापूर्वी या योजनेचा अर्ज ऑफलाईन पद्धतीने भरावा लागत होता. लाभार्थ्याला अंगणवाडी ताईकडे जाऊन अर्ज द्यावा लागायचा. त्यानंतर त्या ताई तो अर्ज पुढे पाठवायच्या. या सगळ्या प्रक्रियेत बराच वेळ जायचा. अनेक कुटुंबांना अर्जाच्या पुढच्या स्थितीची माहिती मिळत नव्हती.
आता अर्ज ऑनलाईन पद्धतीने सादर होणार आहेत. अर्ज थेट पोर्टलवर भरला जाईल. मधल्या टप्प्यात होणारा उशीर टळेल. अर्ज मंजूर झाल्यावर अनुदानाची रक्कम लवकर खात्यात जमा होईल, असे यातून अपेक्षित आहे. घरबसल्या अर्ज करता येणे ही गावातील कुटुंबांसाठी मोठी सोय आहे.
अनुदानाची रक्कम डीबीटी पद्धतीने जमा होणार आहे. डीबीटी म्हणजे डायरेक्ट बेनिफिट ट्रान्सफर. म्हणजे शासन पैसे थेट लाभार्थ्याच्या बँक खात्यात टाकते. मधे कोणी व्यक्ती किंवा एजंट नसतो. म्हणून अर्ज भरताना बँक खात्याची माहिती बरोबर टाका. खाते आधारशी जोडलेले आहे का, हेही तपासून ठेवा.
मुलीला किती रक्कम मिळते?
लेक लाडकी योजनेत मुलीच्या शिक्षणाच्या टप्प्यानुसार अनुदान मिळते. मुलगी जन्मल्यावर ५००० रुपये मिळतात. मुलगी पहिलीत गेल्यावर ६००० रुपये मिळतात. सहावीत गेल्यावर ७००० रुपये आणि अकरावीत गेल्यावर ८००० रुपये मिळतात. मुलीचे वय १८ वर्षे पूर्ण झाल्यावर ७५००० रुपये मिळतात.
रक्कम एकदम न देता टप्प्याटप्प्याने दिली जाते. त्यामुळे मुलीच्या शिक्षणाला वेळोवेळी हातभार लागतो. जन्माच्या वेळचा खर्च, शाळेत प्रवेशाचा खर्च आणि पुढच्या वर्गांचा खर्च या वेळी पैसे हाताशी येतात. घरखर्च सांभाळणाऱ्या कुटुंबांसाठी ही मदत उपयोगी पडते. मुलगी १८ वर्षांची झाल्यावर मिळणारी रक्कम सर्वात मोठी आहे.
खालील तक्त्यात सर्व टप्पे एकत्र दिले आहेत.
| टप्पा / तपशील | मिळणारे अनुदान |
|---|---|
| मुलीचा जन्म झाल्यावर | ५००० रुपये |
| मुलगी पहिलीत गेल्यावर | ६००० रुपये |
| मुलगी सहावीत गेल्यावर | ७००० रुपये |
| मुलगी अकरावीत गेल्यावर | ८००० रुपये |
| मुलीचे वय १८ वर्षे पूर्ण झाल्यावर | ७५००० रुपये |
योजनेची उद्दिष्टे काय आहेत?
लेक लाडकी योजना महाराष्ट्र शासनाच्या महिला आणि बाल विकास विभागाची योजना आहे. मुलींच्या कल्याणाला चालना देणे आणि त्यांचे भविष्य सुरक्षित करणे हा तिचा उद्देश आहे. पोर्टलवर या योजनेसाठी अपेक्षित मान्यता कालावधी ६० कामाचे दिवस असा दिलेला आहे. म्हणजे अर्जावर निर्णय होण्यासाठी एवढा वेळ लागू शकतो, हे लक्षात ठेवा.
योजनेची मुख्य उद्दिष्टे पोर्टलवर स्पष्ट लिहिली आहेत. मुलीच्या जन्माला प्रोत्साहन देणे हे पहिले उद्दिष्ट आहे. मुला आणि मुलींचे गुणोत्तर सुधारणे हे दुसरे आहे. मुलींच्या शिक्षणाला प्रोत्साहन देणे आणि बालविवाह रोखणे हीसुद्धा उद्दिष्टे आहेत. महिला सक्षमीकरण आणि सामाजिक समानता सुनिश्चित करणे हे उद्दिष्टही यात घेतले आहे.
मुलींच्या जन्मापासून ते १८ वर्षांपर्यंत शासन टप्प्याटप्प्याने मदत देते. शिक्षणाच्या प्रत्येक महत्त्वाच्या टप्प्यावर पैसे मिळत असल्याने मुलीची शाळा सुरू राहण्यास मदत होते. मुलीच्या लग्नाचे वय होण्यापूर्वी तिला शिक्षण आणि आर्थिक आधार मिळावा, ही यामागची कल्पना आहे. आपल्या घरातील मुलीचा विचार करून पात्र कुटुंबांनी अर्ज करावा.
पोर्टलवर या योजनेचे जीआर म्हणजे शासन निर्णयही उपलब्ध आहेत. जीआर आयकॉनवर क्लिक केल्यावर वेगवेगळे जीआर दिसतात. डाऊनलोड या पर्यायावर क्लिक करून तुम्ही ते मिळवू शकता. अर्ज करण्यापूर्वी जीआर शांतपणे वाचा. त्यात योजनेच्या अटी आणि नियम सविस्तर दिले आहेत.
महा डीबीटी पोर्टलवर नोंदणी आणि लॉगिन कसे करायचे?
अर्ज करण्यासाठी महा डीबीटी हे पोर्टल उघडावे लागते. त्यावर लॉगिन करण्यापूर्वी नोंदणी करणे गरजेचे आहे. नोंदणी कशी करायची, याची सविस्तर माहिती आम्ही यापूर्वी दिलेली आहे. ती पुन्हा इथे दिल्यास लेख खूपच लांबेल. म्हणून नोंदणीसाठी तीच माहिती वापरा. नोंदणी पूर्ण झाल्यावर २४ तासांनी तुमचा महा आयडी तयार होतो.
नोंदणी झाल्यावर पोर्टलवर नागरिकासाठी लॉगिन हा पर्याय निवडा. लॉगिन दोन प्रकारे करता येते. एक म्हणजे महा आयडी वापरून. दुसरा म्हणजे आधार क्रमांक वापरून. अनेकांना महा आयडी लक्षात राहत नाही. आधार क्रमांक मात्र वेगवेगळ्या कामांसाठी लागत असल्याने तो बहुतेकांच्या लक्षात असतो. म्हणून आधार टाकून लॉगिन करणे सोपे पडते.
आधार क्रमांक टाकून लॉगिन पर्यायावर क्लिक केल्यावर तुमच्या नोंदणीकृत मोबाईल नंबरवर ओटीपी येतो. ओटीपी म्हणजे एकदाच वापरायचा गुप्त कोड. तो पोर्टलवर टाकून व्हेरिफाय ओटीपी या पर्यायावर क्लिक करा. त्यानंतर पोर्टलचा डॅशबोर्ड उघडतो. तिथे अनेक योजना दिसतात. त्या न बघता थेट लेक लाडकी योजना शोधा. तो पर्याय समोर आल्यावर योजनेचे वर्णन या टॅबवर क्लिक करून सविस्तर माहिती पाहता येते.
लेक लाडकी योजनेसाठी पात्रता काय आहे?
मुलीचा जन्म महाराष्ट्रात झालेला असावा. तिचा जन्म १ एप्रिल २०२३ नंतर झालेला असावा. तुमच्या कुटुंबात, मित्रपरिवारात किंवा नातेवाईकांमध्ये या तारखेनंतर मुलीचा जन्म झाला असेल, तर ती कुटुंबे अर्ज करू शकतात. या दोन्ही अटी पूर्ण असणे आवश्यक आहे.
कुटुंबाकडे शिधापत्रिका असावी. कुटुंबाचे वार्षिक उत्पन्न १ लाख रुपयांपेक्षा कमी असावे. ही योजना कुटुंबातील पहिल्या किंवा दुसऱ्या मुलीसाठी लागू आहे. जुळ्या मुलींसाठीही ही योजना लागू राहील. पोर्टलवर नुतनीकरण हा पर्याय लागू नाही, असे नमूद आहे. म्हणजे दरवर्षी अर्ज नव्याने करण्याचा मुद्दा इथे नाही.
अर्ज करण्यापूर्वी तुमचे कुटुंब या सर्व अटींत बसते का, ते तपासा. उत्पन्नाची अट आणि जन्माची तारीख या दोन गोष्टी नीट पाहा. कुटुंबात किती मुले आहेत आणि ही मुलगी कितवे अपत्य आहे, हेही अर्जात विचारले जाते. त्यामुळे ही माहिती आधीच तयार ठेवा. पात्रतेबद्दल शंका असल्यास पोर्टलवरील शासन निर्णय वाचा.
| पात्रतेचा तपशील | अट / माहिती |
|---|---|
| मुलीचा जन्म | महाराष्ट्रात झालेला असावा |
| जन्मतारीख | १ एप्रिल २०२३ नंतर |
| शिधापत्रिका | कुटुंबाकडे असणे आवश्यक |
| वार्षिक उत्पन्न | १ लाख रुपयांपेक्षा कमी |
| कोणत्या मुलींना लाभ | पहिली, दुसरी किंवा जुळ्या मुली |
| नुतनीकरण | लागू नाही |
अर्जासाठी कोणती कागदपत्रे लागतात?
उत्पन्नाचे प्रमाणपत्र लागते. त्यात कुटुंबाचे उत्पन्न १ लाख रुपयांपेक्षा कमी असणे गरजेचे आहे. अधिवास पुरावा म्हणजे रहिवासी प्रमाणपत्र लागते. लाभार्थ्याची शिधापत्रिका आणि लाभार्थ्याचे जन्म प्रमाणपत्र लागते. आई किंवा वडील जिवंत नसतील, तर मृत पालकांचे मृत्यू प्रमाणपत्र द्यावे लागते.
शालेय प्रमाणपत्र दुसऱ्या ते चौथ्या टप्प्यासाठी लागते. म्हणजे पहिली, सहावी आणि अकरावीच्या टप्प्यातील अनुदानासाठी शाळेचे प्रमाणपत्र द्यावे लागते. दुसऱ्या मुलाच्या बाबतीत दुसऱ्या टप्प्यातील लाभासाठी कुटुंब नियोजन प्रमाणपत्र लागते. आधीच सर्व कागदपत्रे जमा करून ठेवल्यास अर्ज करताना धावपळ होणार नाही.
मुलीचे वय १८ वर्षांपेक्षा जास्त झाल्यावर अंतिम अनुदानासाठी एक अट आहे. ती मुलगी अविवाहित असणे गरजेचे आहे. त्यासाठी लाभार्थी अविवाहित असल्याचे नमूद करणारे स्वयंघोषणापत्र द्यावे लागते. स्वयंघोषणापत्र म्हणजे स्वतः लिहून दिलेली घोषणा. ही माहिती खरी असावी, कारण चुकीची माहिती दिल्यास अर्जात अडचण येऊ शकते.
| कागदपत्र | कधी / कशासाठी लागते |
|---|---|
| उत्पन्नाचे प्रमाणपत्र | १ लाखापेक्षा कमी उत्पन्न दाखवण्यासाठी |
| अधिवास पुरावा (रहिवासी प्रमाणपत्र) | महाराष्ट्रातील रहिवासी असल्याचा पुरावा |
| शिधापत्रिका | लाभार्थीची शिधापत्रिका |
| जन्म प्रमाणपत्र | लाभार्थी मुलीचे |
| शालेय प्रमाणपत्र | दुसऱ्या ते चौथ्या टप्प्यासाठी |
| कुटुंब नियोजन प्रमाणपत्र | दुसऱ्या मुलासंदर्भात, दुसऱ्या टप्प्यातील लाभासाठी |
| मृत्यू प्रमाणपत्र | आई किंवा वडील जिवंत नसल्यास |
| अविवाहित असल्याचे स्वयंघोषणापत्र | १८ वर्षांनंतरच्या अंतिम अनुदानासाठी |
ऑनलाईन अर्ज भरण्याची पद्धत
लॉगिन केल्यानंतर लेक लाडकी योजना शोधून उघडा. योजनेची माहिती वाचल्यावर बंद या पर्यायावर क्लिक करा. त्यानंतर अर्ज सादर करा हा पर्याय दिसेल. त्यावर क्लिक केल्यावर एक सूचना येते. तुम्ही या योजनेसाठी अर्ज करणार आहात का, असे ती विचारते. तिथे अर्ज करा या पर्यायावर क्लिक करा. त्यानंतर योजनेचा फॉर्म उघडतो.
फॉर्ममध्ये सर्वात आधी अर्जदाराचा तपशील भरावा लागतो. ज्या मुलीसाठी अर्ज करत आहात, ती कितवे अपत्य आहे ते निवडा. फर्स्ट चाईल्ड, सेकंड चाईल्ड किंवा ट्विन चिल्ड्रन असे पर्याय असतात. त्यानंतर कुटुंबातील जिवंत मुलांची संख्या टाका. आई हयात आहे का आणि वडील हयात आहेत का, ते नमूद करा. सध्याचा पत्ताही भरा.
त्यानंतर इतर तपशील भरावे लागतात. शिधापत्रिका क्रमांक टाकून रेशन कार्ड अपलोड करा. रेशन कार्ड डिजिलॉकरवरूनही अपलोड करता येते. डिजिलॉकर म्हणजे सरकारचे ऑनलाईन कागदपत्र ठेवण्याचे ठिकाण. अधिवास प्रमाणपत्राचा क्रमांक टाकून ते प्रमाणपत्र अपलोड करा. उत्पन्न प्रमाणपत्राचा क्रमांक टाकून तेही अपलोड करा. शेवटी घोषणापत्रावर टिक करा आणि अर्ज दाखल करा या पर्यायावर क्लिक करा.
ही पद्धत अगदी सोपी आहे. काही मिनिटांत अर्ज भरून होतो. तुम्ही तुमच्या मुलीचा अर्ज भरू शकता. मित्रपरिवारातील किंवा नातेवाईकांतील मुलीचा अर्जही याच पद्धतीने भरता येतो. अर्ज भरण्यापूर्वी सर्व कागदपत्रे स्कॅन करून मोबाईलमध्ये तयार ठेवा. म्हणजे अर्ज एकाच वेळी पूर्ण होईल.
महत्त्वाच्या अधिकृत लिंक
अर्ज करण्यासाठी आणि माहिती तपासण्यासाठी फक्त अधिकृत संकेतस्थळे वापरा. कुणाच्याही सांगण्यावरून अनोळखी लिंकवर माहिती भरू नका. अर्जासाठी एजंटला पैसे देण्याची गरज नाही. खालील लिंकवर तुम्हाला उपयोगी माहिती मिळेल.
- महा डीबीटी पोर्टल (अर्ज व लॉगिन): https://mahadbtmahait.gov.in
- महिला व बाल विकास विभाग, महाराष्ट्र: https://wcd.maharashtra.gov.in
- आपले सरकार (उत्पन्न व रहिवासी प्रमाणपत्रासाठी): https://aaplesarkar.mahaonline.gov.in
- डिजिलॉकर (कागदपत्रे ठेवण्यासाठी): https://www.digilocker.gov.in
- महाराष्ट्र शासन संकेतस्थळ (शासन निर्णयांसाठी): https://maharashtra.gov.in
अर्ज करताना ही मुद्दे ध्यानात ठेवा.
- आधार क्रमांक आणि नोंदणीकृत मोबाईल नंबर जवळ ठेवा.
- उत्पन्न आणि रहिवासी प्रमाणपत्रे आधी काढून घ्या.
- बँक खाते आधारशी जोडलेले आहे का, ते तपासा.
- शासन निर्णय म्हणजे जीआर एकदा वाचून घ्या.
- अर्जाला साधारण ६० कामाचे दिवस लागू शकतात, म्हणून घाबरू नका.
आपल्या कुटुंबात १ एप्रिल २०२३ नंतर मुलीचा जन्म झाला असेल, तर लगेच कागदपत्रे जमवा. ही माहिती इतर पात्र कुटुंबांपर्यंत पोहोचवा. ब्लॉग फॉलो करा आणि हा लेख गरजू कुटुंबांना शेअर करा.
Disclaimer: हा लेख केवळ माहितीसाठी आहे. योजनेच्या अटी, रक्कम, कागदपत्रे आणि अर्जाची पद्धत शासनाकडून बदलू शकते. अर्ज करण्यापूर्वी महा डीबीटी पोर्टल आणि महाराष्ट्र शासनाच्या अधिकृत संकेतस्थळावरील ताजी माहिती तपासा. या ब्लॉगचा शासनाशी कोणताही संबंध नाही. कोणत्याही आर्थिक किंवा कायदेशीर नुकसानीस लेखक किंवा ब्लॉग जबाबदार राहणार नाही.